Enige weken geleden heeft Rijnboutt Van der Vossen Rijnboutt de Griekse stad Athene bezocht. Eén maal per jaar organiseert het bureau een excursie naar het buitenland die zowel de mogelijkheid geeft om interessante projecten en steden te bezoeken als ons voor een paar dagen los trekt uit de Amsterdamse werkomgeving.

Groente- en fruitmarkt op zaterdagochtend

Athene heeft ons verrast. Het is een voorbeeld van wat je bijna de oneindige stad kan noemen. De bewoners van deze stad hebben een sterke traditie in zelfbouw, alleen of in groepen, met familie en met kleine ontwikkelaars. Om al deze bouwactiviteit tot een stad te maken herken je zo nu en dan in elkaar gevlochten gridstelsels, soms echter bestaat er ogenschijnlijk geen organiserende orde.

De groepsfoto

In een lezing van professor in de stedenbouw

D. Philipides werden we er op gewezen dat we stad niet alleen zouden moeten beschouwen als een verzameling van hotshots, maar af en toe ook stil moeten staan bij de massa tussen de Acropolis en het Olympisch complex, tussen het restaurant aan de zee en ons hotel.

De stad, ingeklemd tussen de bergen en de Middellandse Zee

We liepen door de stad, in een spagaat: rechts de tempels die nagenoeg het begin van de Europese beschaving en bouwkunst inleidde, links een ontwerp van Bernard Tschumi voor het New Acropolis Museum. Beide zijn ‘under construction’ en beide projecten lijken iets opportuuns in zich te hebben. Aan het Parthenon en de Propylaia op de Acropolis worden uitgebreide restauratiewerken uitgevoerd, waarbij je door het gebruik van vele nieuwe stukken marmer eigenlijk zou moeten spreken van een reconstructie.

Het New Acropolis Museum, ontworpen door Bernard Tschumi

Het naast de berg gelegen museum van Tschumi had reeds af moeten zijn ten tijde van de olympische spelen in 2004. Een geschikte locatie vinden voor dit gebouw bleek niet makkelijk, overal waar men een spade de grond in stak werden oude resten gevonden. De ironie wil dat in het nieuwe gebouw veel plek is ingeruimd voor bewerkte marmeren delen die van het Parthenon afkomstig zijn. Deze bevinden zich echter nu in het British Museum en hun terugkeer is nog steeds onzeker.

Typische straathoek, waarbij op straatniveau de gevel is terug gezet en er zo een colonnade ontstaat die de stad wat meer openheid verschaft

De langere afstanden in de stad legden we af per bus. Omdat Athene zo uitgestrekt is, krijg je vanachter het raam het idee dat je als in een loop steeds weer langs dezelfde straathoek komt. Waarbij voorbeelden van ‘brutal modernism’ of ‘expensive individualism’ redelijk plotseling te voorschijn komen. Voor ontwerpers die opgegroeid zijn in een Hollandse traditie, een traditie van stedenbouwkundig ontwerp en strategische processen was Athene een enigszins verwarrende maar zeer leerzame ervaring.

Reconstructiewerkzaamheden aan de Propylaia tempel, die de toegang tot de Acropolis markeert