‘Ter leering ende vermaeck’ vertrekt Rijnboutt Van der Vossen Rijnboutt ieder jaar enkele dagen naar het buitenland. Op speciaal verzoek van Kees Rijnboutt is dit jaar een bezoek gebracht aan Boston en New Haven, alwaar Kees onder andere zijn liefde voor de architectuur van Louis Kahn met het bureau heeft gedeeld. Gedurende vier dagen reisde het bureau langs het werk van de meest invloedrijke architecten uit de 20ste eeuw.

Vers vanuit het vliegtuig zijn de eerste dag gelijk twee architectonische hoogtepunten bezocht. Het Zimmerman House van Frank Lloyd Wright en de bibliotheek van Exeter door Louis Kahn. Twee uitzonderlijk gedetailleerde meesterwerken die beiden veel indruk maken vanwege hun ruimtelijke interieur en de zorgvuldig vormgegeven overgangen tussen binnen en buiten.

De eerste dag vond het vervoer nog plaats met een comfortabele bus met het opschrift ‘Yankee’, op dag 2 werd de grootsheid van een Amerikaanse stad per fiets getrotseerd. Deze, voor ons zo gebruikelijke, wijze van vervoer biedt de mogelijkheid in één dag een breed scala aan gebouwen en stedenbouwkundige projecten in en rond het centrum van Boston te bezichtigen.

Een blik werpende op de historie van Boston leert dat niet alleen de stad maar ook zijn ondergrond in de loop der tijd aan heel wat verandering onderhevig is geweest. Door landwinning is de kustlijn op vele plekken flink opgeschoven, de hiervoor benodigde grond is verkregen door het afgraven van het heuvelachtige terrein rond de stad. Beacon Hill is de enige heuvel in Boston die grotendeels gespaard is gebleven. Hier en in North End zijn dan ook de oudste straten van de stad te vinden. Met de verticaliteit van de hoogbouw in Downtown op de achtergrond valt pas op hoe kleinschalig de architectuur op Beacon Hill eigenlijk is.

Toen eind jaren ‘80 de bereikbaarheid van Boston problematisch werd door congestie van de hoofdverkeersaders, is een project ontstaan dat het aanzien van Boston drastisch heeft veranderd: ‘The Big Dig’. In een periode van 15 jaar zijn de belangrijkste hoofdwegen van de stad ondergronds gebracht. Een fundamentele keuze daarbij is dat de hierdoor vrijgekomen ruimte niet bebouwd is, maar in de vorm van parken en pleinen als openbare ruimte terug gegeven is aan de bewoners van Boston. Dit heeft geleid tot het ontstaan van de Rose Kennedy Greenway die tegenwoordig samen met de Emerald Necklace (van pionier en landschapsarchitect Frederick Law Olmsted) de belangrijkste parkenstructuur van de stad vormt.

Aan de overzijde van de Charles River bevindt zich Cambridge. Hier is een bezoek gebracht aan een aantal gebouwen van het prestigieuze MIT. Een kapel van Eero Saarinen verrast door de sublieme wijze waarop zowel direct als indirect daglicht wordt gebruikt om het interieur te verlichten. Projecten van o.a. Aalto, Pei, Behnisch architects, Gehry, Correa, Holl, Johnson en Diller Scofidio + Renfro leverden voor de middag een veelheid aan indrukken.

Op de derde dag in Boston kon een bezoek aan Harvard niet ontbreken. Hier heeft Professor Joan Busquets het bureau een persoonlijke lezing gegeven met zijn visie op de ruimtelijke ontwikkelingen van Boston. Daarnaast liet hij in het kort de resultaten van enkele, in werkverband met zijn architectuurstudenten, uitgevoerde onderzoeken zien.

De kern van Harvard wordt gevormd door de Harvard Yard, een groen voetgangersdomein waarin de meest centrale functies van de universiteit een plek hebben gekregen. Aan de rand van deze ‘green’ bevindt zich het Carpenter Center van Le Corbusier, een gebouw waarin zijn ‘vijfpuntensysteem’ prachtig af te lezen is. Het gebouw lijkt ruim 40 jaar intensief gebruik moeiteloos te hebben doorstaan.

Via het Gropiushuis en een typisch Amerikaanse ‘diner’ is de reis voortgezet naar New Haven, thuisplaats van Yale. Opvallend voor de campus van Yale is de orthogonale opbouw in grote formele stedenbouwkundige blokken met een ontspannen groene invulling aan de binnenzijde. Hoewel de wegen de kaders vormen voor de blokken is het voetgangersdomein hier de dominante structuur. Het totaal van de binnengebieden vormt een samenhangend netwerk en geeft New Haven een bijzonder groen hart. Net als Harvard kent Yale een grote diversiteit aan bouwstijlen. Het meest in het oog springend is de koloniale en Victoriaanse architectuur als getuige van de Engelse achtergrond van de universiteit.

Waar deze inspirerende reis is begonnen met het werk van Louis Kahn werd deze in New Haven, geheel in stijl, afgesloten met twee van zijn meesterwerken. Zijn vroege werk, het Yale University Art Center en het na zijn dood voltooide Yale Center for British Art.

De grote diversiteit aan bezochte projecten biedt een breed referentiekader dat door het gehele bureau kan worden ingezet. De jaarlijkse excursie bood daardoor, naast veel plezier in teamverband, ook dit jaar weer een zeer waardevolle aanvulling op de kennis van de medewerkers van Rijnboutt Van der Vossen Rijnboutt.