Project Schaafstraat is een woningbouwproject met atelierwoningen om de buurt rond het Antwerpse Centraal Station economisch en vooral sociaal een impuls te geven. Het is ontworpen door Geert Vennix en Frederik Vermeesch. Inmiddels is het project ook bekend onder de naam “Arboretum”.

![Binnenterrein vanuit het westen](arboretum-antwerpen-3.jpg]

Project Schaafstraat is gelegen in het Antwerpse Statiekwartier. Een beruchte buurt in Antwerpen. Nog niet zo lang geleden beheersten prostituees, erotheken en dito bars het straatbeeld. Huisjesmelkers en criminelen hielden er huis… Het stadsweefsel was er sterk verdicht: nauwe straten met hoge gevelwanden en binnenblokken die vaak geheel dichtgebouwd waren. Eind jaren ‘90 besloot het Antwerpse stadsbestuur dat het roer om moest en werden een aantal initiatieven in de buurt genomen. Project Schaafstraat was er een van. Het gerealiseerde ontwerp is een resultaat van een door de stad georganiseerde prijsvraag. AG VESPA is de opdrachtgever.

Arboretum op de hoek Schaafstraat / Van Schoonhovenstraat, Antwerpen

Het ontwerp brengt licht, lucht en (groene) ruimte in de donkere omgeving van de Schaafstraat zonder daarbij de op deze plek moeilijk beheersbare openbare ruimte te doen toenemen. Dit wordt bereikt door de veertien woningen te voorzien in een volume dat minimaal diep is (ca. 7,5m). Zo ontstaat er een maximaal grote binnentuin. Meer dan de helft van het kavel wordt binnentuin: een radicale breuk met de compleet volgebouwde situatie uit het verleden.

Concept

Tevens is de typologie van de stadswoning vernieuwd. Waar de klassieke stadswoning smal en diep is, zijn de woningen in Project Schaafstraat, ondiep en breed. Afhankelijk van de functie en de verdieping beschikt de woning over een breedte van 3,60m, 7,20m of 10,80m. De breedste verdieping herbergt de dagfuncties, de 7,20m-verdieping herbergt de slaapfuncties en de smalste verdieping kan gebruikt worden als atelier, tuinkamer of hobbyruimte. De drielagige woningen passen om en om als een rubik’s cube in elkaar en bieden op deze manier licht, lucht en ruimte die ongekend zijn bij een klassieke stadswoning.

Gevel Van Schoonhovenstraat

De straatgevels gedragen zich als een stedelijk privacyscherm. Op een negentiende-eeuwse manier – verticaal geleed en voorzien van plint – bezorgen zij de bewoners de nodige beschutting. Tegelijkertijd zijn er een aantal openingen in de straatgevels gemaakt die rechtstreeks zicht bieden op de groene binnentuin. Op straatniveau zijn er een aantal ateliers die een rechtstreekse verbinding maken tussen de straat en de binnentuin. De tuingevel is geheel transparant. Aan deze gevels zijn op het woonniveau grote buitenruimtes gelegen. Deze terrassen kunnen afgesloten worden met schuifpuien en kunnen in de koelere seizoenen als wintertuin gebruikt worden.

Terrassen met schuifpuien aan de binnentuin

Met Project Schaafstraat is getracht om de buurt sociaal en economisch een impuls te geven. De ateliers zorgen ervoor dat er ook aan huis gewerkt kan worden, en dat er ook op straatniveau levendigheid ontstaat. De binnentuin brengt licht, lucht en ruimte, ook voor de buurt.