Erfgoed - Behoud door ontwikkeling

Rijnboutt Magazine #9

Erfgoed staat volop in de belangstelling. De transformatie van bestaande gebouwen of zelfs van hele stadsdelen vormt een belangrijk deel van de maatschappelijke agenda. De aandacht varieert van nostalgie tot het willen bewaren van kennis over het verleden, van waardering voor vakmanschap tot een roep voor ‘behoud van identiteit’. Waar komt die groeiende belangstelling voor het verleden vandaan? Is er sprake van een trend of van een cultuuromslag in het denken?

Rijnboutt Magazine #9 is verschenen op 14 juni 2017. Wil je het magazine per post ontvangen? Stuur dan een mail naar press@rijnboutt.nl of geef het door aan je contactpersoon bij Rijnboutt.

Aan erfgoed kleeft het sentiment dat ‘oud’ ook immer ‘goed’ is. In de verschillende benaderingen van erfgoed overheerst nog altijd de gedachte dat erfgoed moet worden beschermd en behouden. Waar de overheid van oudsher hierin voor zichzelf een conserverende taak ziet weggelegd, leidt de samenspraak met de markt tot een toename van particulier initiatief, waar behoud en herbestemming hand in hand gaan. Voor veel erfgoed gloort een tweede leven. Ook binnen ons bureau vraagt het herbestemmen van erfgoed een steeds groter deel van onze aandacht. Erfgoed is één van de pijlers onder een integrale benadering van cultuur in de vorm van ‘behoud door ontwikkeling’ en is aantoonbaar van betekenis voor de gebiedsidentiteit van (potentiële) vestigingsmilieus. Erfgoed heeft toekomst, maar waar vinden we de doorslaggevende motieven? In de culturele dimensie van erfgoed, in financieel-economische afwegingen, in het sociaal-maatschappelijke aspect? De notie van duurzaamheid? Opmerkelijk in dit verband is het ontwerpprogramma Erfgoed en Ruimte (2017-18) van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, wat onder andere aandacht besteed aan de betekenis van een toekomstbestendige benadering van het Nederlandse cultuurlandschap voor een duurzame ontwikkeling van onze leefomgeving.

Dan is er nog een particuliere interesse. Rijnboutt is gevestigd in Amsterdam en Kraków. Het historisch erfgoed van beide historische stadscentra behoort tot het UNESCO Werelderfgoed. Wat betekent de monumentale status voor de ontwikkelingsmogelijkheden van deze centra? Denk bijvoorbeeld aan het groeiende toerisme, de drang tot het conserveren en etaleren van al wat cultuurhistorisch van waarde is, aan het leesbaar willen houden van de geschiedenis van de stedelijke ontwikkeling of aan de wens naar verduurzaming van het binnenstedelijk gebied.

Om onszelf goed te informeren over de stand van zaken in het omgaan met erfgoed, spraken wij met verschillende erfgoedprofessionals in Nederland en Polen en organiseerden we een rondetafelgesprek op ons bureau in Amsterdam. Dat leidde tot boeiende en verrassende gesprekken. Rijnboutt Magazine #9 vormt hiervan de weerslag.

Cultural heritage

Preservation through development

Cultural heritage is generating massive interest. The transformation of existing buildings or even entire urban districts are important items on the social agenda. The interest varies from nostalgia to a desire to preserve knowledge about the past, from appreciation of craftsmanship to a call to ‘nurture identity’. Where does this growing interest for the past come from? Is it just a trend or are we witnessing a cultural shift in our way of thinking?

Inextricably linked to cultural heritage is the feeling that ‘old’ is always ‘good’. The dominant notion in the various approaches to heritage is that it must be protected and preserved. Whereas the authorities have traditionally seen it as their task to conserve heritage, a dialogue with the market has led to a proliferation of private initiatives, in which preservation and redevelopment go hand in hand. A rebirth lies in store for much of cultural heritage.

At our firm, we are also investing more and more attention in redevelopment. Heritage is one of the cornerstones of an integrated approach to culture in the shape of ‘preservation through development’ and has proven to be meaningful for the local and regional identity of (potential) environments where people want to settle. Heritage has a future, but what will give it the deciding push? Its cultural dimension? Financial-economic considerations? Or the notion of sustainability? What is striking in that sense is the Creative Industry Stimulation Fund’s design programme entitled Heritage and Space (2017-18), which focuses on the significance of a future-proof approach to the Dutch cultural landscape for the sustainable development of our habitat.

Then there is the private interest. Rijnboutt has offices in Amsterdam and Kraków. The historical cultural heritage of both historic city centres are UNESCO World Heritage sites. What does the status of monument mean for development opportunities in these centres? Think, for example, of the growing number of tourists, the urge to conserve and exhibit everything that has cultural-historical value, the desire to ensure that the history of urban development remains accessible or the wish to make inner city areas sustainable.

In order to stay well informed about the state of affairs regarding cultural heritage, we spoke to various heritage professionals in the Netherlands and Poland, and we held a round-table discussion at our premises in Amsterdam.

That resulted in an exciting and surprising conversation, reflected in the magazine currently in front of you.

Download