De groene binnenstad

Een team van Rijnboutt Van der Vossen Rijnboutt onder leiding van Kees en Mattijs Rijnboutt heeft samen met Peter Lubbers van Buro Lubbers afgelopen jaar gewerkt aan het Masterplan voor het Groot Ziekengasthuis terrein in de binnenstad van ‘s-Hertogenbosch. Op 30 september jl. is het plan gepresenteerd aan de plaatselijke bevolking.

Vlnr Peter Lubbers, Kees Rijnboutt, Willem van der Made en Peter van der Gugten

De avond begon met de première van de film over het masterplan. Vervolgens hebben Kees Rijnboutt en Peter Lubbers gezamenlijk een toelichting op het ontwerp gegeven. Na deze presentatie is de maquette door wethouder Geert Snijders onthuld. Nadat iedereen in de pauze de maquette kon bekijken volgde er een discussie tussen publiek en een panel met daarin de ontwerpers aangevuld met Willem van der Made en Peter van der Gugten. Al met al een zeer geslaagde avond waarop het ontwerp positief is ontvangen door de bevolking. Een goede stap voorwaarts in de herontwikkeling van het Groot Ziekengasthuisterrein!

Maquettefoto van het masterplan

Na eeuwenlang – reeds vanaf de dertiende eeuw – overwegend plaats te hebben geboden aan gebouwen bestemd voor armen en ziekenzorg in de vorm van barakken, paviljoens, ziekenhuizen en kloosters voor de huisvesting van hen die de zorg op zich namen zal het gebied een nieuwe veelzijdig stedelijke bestemming krijgen. Vandaag de dag ligt het Groot Ziekengasthuisterrein van noord naar zuid ingeklemd tussen de Zuid-Willemsvaart, en de bebouwing aan de Markt, en van oost naar west tussen de bebouwing aan de Nieuwstraat en de Arena en de Stoa. De schitterende Binnendieze stroomt door het gebied voordat het water z’n weg, onzichtbaar ondergronds, vervolgt.

Schets van het masterplan

Van oudsher was het gebied van het Groot Ziekengasthuis binnen de ommuring een laaggelegen zelfs drassig meest open gebied met veel groen onder meer in de vorm van tuinen. ’s-Hertogenbosch, althans het centrum van de stad, wordt vandaag de dag gekenmerkt door een hoogwaardig stedelijk areaal met een beperkt aantal groene enclaves. De bijzondere groene “oerkwaliteit" van het Groot Ziekengasthuisterrein vormt samen met de Binnendieze met z’n prachtig begroeide oevers en het ensemble van rijksmonumenten de essentie van het karakter van het gebied, ook wel het geheugen van de plek of het genius loci genoemd. Mede daarom, maar ook om het centrum van de stad met de culturele functies die er gesitueerd zijn, is besloten het hart van het gebied een weldadig uitbundig groen karakter mee te geven.

Cultuur, winkelen en wonen zullen er in de toekomst de toon zetten en de kern van het gebied zal worden gevormd door het waardevolle ensemble van rijksmonumenten en Binnendieze. Om de nieuwe bestemmingen goed te laten functioneren en ook een bijdrage te leveren aan het oplossen van het parkeervraagstuk in het centrum zijn accommodaties voor het parkeren van auto’s en fietsen in het plan opgenomen.

Plankaart

De ambitie van het plan voor het Groot Ziekengasthuisterrein is hoog. De stedenbouwkundige enscenering – vorm en dimensies van gebouwen, pleinen zo goed als maat en beloop van straten en lanen – zijn met grote zorg gekozen en ontworpen. Hand in hand hiermee is de openbare ruimte gestalte gegeven, de aard van de toe te passen bestratingmaterialen, meubilair, armaturen, zo goed als de keuze van boomsoorten en beplanting is van hoge kwaliteit.

De bestemmingen houden met deze aanpak gelijke tred. Op het culturele vlak zal in het hart van het gebied de openbare bibliotheek samen met het stadsarchief optimaal in een nieuw gebouw gehuisvest worden. De openbare bibliotheek vormt in onze hedendaagse samenleving de culturele ontmoetingsplaats bij uitstek waar op alle niveaus via alle denkbare informatiedragers kennis kan worden vergaard. De bibliotheek is gesitueerd aan het centrale plein dat ook begrensd wordt door het stergebouw, dat samen met de bibliotheek een hoofdrol heeft toebedeeld gekregen als het gaat om de – culturele – identiteit van dit deel van het stadshart. Het plein kan plaats bieden aan allerlei culturele buitenmanifestaties en zo het cultuurplein bij uitstek van het stadscentrum worden.

Maquettefoto van het Sterplein

Aan het plein en in de aanloopstraten in de naaste omgeving ervan zijn de winkelfuncties gesitueerd. Het gaat daarbij vooral om een assortiment van “grotere" winkelformules waarbij condities zijn ontwikkeld om zijner een warenhuis van 14.000 vierkante meter te kunnen accommoderen.

In het gehele gebied is ruimte voor wonen gereserveerd. De stad moet bewoond worden

Concentraties van het wonen zijn te vinden langs de Zuid-Willemsvaart, en in de omgeving van het voormalig Zusterhuis, het Klooster.

Pleinen, groene enclaves, lanen, stegen, smalle bochtige straten, kloeke en fragiele gebouwen, water en steen maken ‘s-Hertogenbosch tot een schitterende karakteristieke stad. De stedelijke kwaliteiten van de stad vormen de grote inspiratie voor het ontwerp van het stedelnbouwkundig plan en van de openbare ruimte. Het ambieert naadloos op het centrum aan te sluiten en er deel van uit te maken, maar wil er ook een eigen karaktervolle plek in verweven, de groene binnenstad.

Maquettefoto van de Zuid Willemsvaart

Op de website van de Gemeente ’s-Hertogenbosch is het gehele masterplan te vinden.