Stedenbouwkundig plan Lieren

In opdracht van de gemeente Apeldoorn heeft RIJNBOUTT voor het dorp Lieren in de zomer van 2009 een stedenbouwkundig plan ontwikkeld. In dit plan is het van oorsprong agrarische dorp Lieren met een derde uitgebreid.

Lieren is een gemoedelijk enkdorp op steenworp afstand van Apeldoorn, omringd door glooiende enken en lager gelegen grasland in de richting van het Beekdal. Voor Lieren is de komende decennia een groei met 200 woningen te verwachten. Het stedenbouwkundig plan hiervoor is zo opgesteld dat het dorp zijn toekomstige bewoners kan huisvesten en daarnaast ook de dorps- en landschapskarakteristieken behoudt en versterkt.

Alvorens aan het stedenbouwkundige plan is begonnen, is een gerichte analyse gemaakt van het dorp en zijn omliggende landschappelijke context. Hieruit kwam naar voren dat het gebied oorspronkelijk bestond uit kleine concentraties boerderijen, gelegen op de overgang van het lager gelegen beekdal met zijn graslanden naar de hoger gelegen enken met voornamelijk akkerbouw, waarvan een aantal zijn uitgegroeid tot grotere concentraties. De aanleg van de spoorlijn met station Beekbergen VSM, de realisatie van de graansilo en een aantal kleinschalige uitbreidingen hebben Lieren gemaakt tot wat het nu is.

Het stedenbouwkundig plan bevat vier uitbreidingslocaties waarbij verschillende strategieën zijn toegepast. Dit zijn; verdichten, afranden en doorverkavelen. Voor elke locatie heeft de oorspronkelijke dorp- en landschapstructuur als basis gediend voor ontwikkeling waardoor elke locatie zijn eigen identiteit gaat krijgen.

Het oude coöperatiegebouw is het dorpsicoon van Lieren. Een belangrijk uitgangspunt was daarom om deze te behouden met ruimte voor een nieuw programma. Het voorstel is gebied achter het cooperatiegebouw een rommelige opzet, dit door diverse ontwikkelingen in de loop der tijd. Om meer structuur te krijgen en het gebied onderdeel te laten maken van de ‘dorpse structuur’. Rondom het bestaande speelveld is een verdichtingsstrategie toegepast waardoor een gezicht richting het voetbalveld is gecreeërd en beter aansluit op het dorpse weefsel.

De locatie Lierdererf wordt op zo’n manier verdicht dat een nieuw vorm te geven groene as het beekdallandschap het dorp naar binnen trekt. Daarnaast worden de bestaande boerderijkavels doorverkaveld.

De landschappelijke drager van locatie Nieuwe Voorweg bestaat uit haaks op de beek lopende houtwallen die als erfafscheidingen fungeren. Door voort te borduren op het bestaande dorpse weefsel wordt het schoolplein geworden van het dorpse netwerk en wordt de locatie richting het landschap afgerond waardoor Lieren een duidelijk vormgegeven dorpsrand zal krijgen.

Locatie Molenakker is gebaseerd op het doorzetten van concentraties burger- en boerderijwoningen georiënteerd op drie- of viersprongen. De gebruikte bouwstenen bestaan uit collectieve woongemeenschappen refererend aan de typische Lierense boerderijen. Een bestaande zichtlijn richting het enkenlandschap wordt behouden en krijgt een agrarische invulling met gedeeltelijke toegankelijkheid.

Al deze interventies leiden ertoe dat Lieren een aantrekkelijk dorp blijft om in te wonen en waarbij de dorpse en lanschappelijke karakteristieken behouden blijven en worden versterkt.