Circulair: geen hype maar houvast

Duurzaamheid benaderen wij vanuit de definitie People, Planet, Profit met als doel dat toekomstige generaties in dezelfde behoeften kunnen voorzien als onze huidige generatie. Van hieruit is de term circulariteit ontstaan, in eerste instantie gedacht vanuit grondstoffen. We hebben in de toekomst een serieus grondstoffen probleem, daar zijn we het, anders dan bij klimaatverandering, allemaal wel over eens. Het eerste grondstoffenakkoord is ondertekend, met als ambitie ‘Nederland Circulair in 2050’.

Circulair gaat over meer dan hergebruik en materialen, een belangrijk aspect is ook levensduurverlenging en flexibiliteit, zodat sloop en nieuwbouw wordt voorkomen. Nu het de week van de circulaire economie is, is het een goed moment om het thema circulair ontwerpen uit te leggen vanuit ons perspectief. Circulair betekent niks anders dan de kring rondkrijgen. Als je kijkt naar materialen praat je over circulair als de technische of de biologische kring gesloten is. De processen en transport die nodig zijn voor het rond krijgen van de cirkel moeten ook duurzaam zijn: hernieuwbare energie, geen uitstoot van gevaarlijke stoffen, afval, geen uitputting van grond, uitbuiting van mensen, betaalbaar enzovoort. Wil je het goed doen, dan komt daar dus heel wat bij kijken, maar het idee werkt wel en stap voor stap kan je het ontwerp, het proces of de borging verbeteren. Nadenken over andere contractvormen, eigenaarschap en waardering horen hier ook bij.

Circulair ontwerpen als principe biedt houvast om zowel voor de huidige als voor toekomstige generaties een goede gezonde gebouwde omgeving te creëren met veerkrachtig vermogen.

Multidisciplinair en integraal

Vanuit het circulaire even terug naar de missie van Rijnboutt: “We voelen ons verantwoordelijk voor het creëren van een hoogwaardige en gezonde leefomgeving voor onze huidige en toekomstige generaties.” Dit willen we bereiken met multidisciplinair ontwerpen en het integraal uitvoerbaar maken van onze plannen. Onze uitgebreide technische expertise op het gebied van BIM en duurzaamheid en ons vermogen om complexe processen eenvoudig en beheersbaar te maken dragen hieraan bij. In hoeverre helpt circulair ontwerpen ons daarbij? Circulair ontwerpen sluit aan op onze missie na te denken over de toekomst: we toetsen ons ontwerp op veroudering, verandering (functie, klimaat), beheer en onderhoud en tijdloosheid. Daarnaast streven we naar hoogwaardige, lees kwalitatief goede en gezonde gebouwen. Ook dat is onderdeel van circulariteit. De kwaliteit zit niet alleen in het materiaal. Ruimtelijke, ecologische, sociale en economische kwaliteiten moeten in balans zijn om een lange levensduur en optimaal, duurzaam gebruik mogelijk te maken. Dit geeft niet direct antwoord op hoe je dat nu doet, maar het gaat wel over verantwoordelijkheid. We moeten veel bewuster keuzes maken willen we de toekomstige generatie niet met een probleem opzadelen. Dat maakt ons vak nog ingewikkelder dan het al is, maar ingewikkeld is een uitdaging! Het dwingt ons om meer samenwerking te zoeken en het dwingt het hele bedrijfsleven om meer kennis te delen.

Bewuste keuzes

Circulair ontwerpen betekent voor ons niet dat we nu opeens andere gebouwen ontwerpen. Het betekent voor ons dat we nog beter ons best moeten, willen en gaan doen voor een duurzame samenleving. Door de aandacht en het aanjagen van de circulaire economie (mede vanuit het grondstoffenakkoord) komen er steeds meer bedrijven en producten die het circulair proces zeer ver hebben doorgevoerd en waar wij als ontwerpers gebruik van kunnen maken om zo het niveau van duurzaamheid steeds hoger krijgen. Dat betekent ook dat we steeds bewustere keuzes maken en dat we door middel van ketensamenwerking andere partijen willen blijven uitdagen om circulair (of gewoon duurzaam) mee te denken en te doen.

Benieuwd naar onze eerste ervaring met ontwerpen met een donorskelet? Lees dan meer over het project Hoogstraat in Rotterdam. Meer dan een derde van het staal komt uit andere gebouwen. Hier zijn veel lessen geleerd; bijvoorbeeld hoe toets je het staal, welke richtlijnen (nieuwbouw of bestaande bouw) hanteer je? Hoe regel je de logistiek, hoe ga je om met risico’s en garanties. Overigens is ook de gevel in dit project blijven staan.

Hergebruiken van de bestaande gebouwenvoorraad geeft een grote milieuwinst; in plaats van slopen is transformeren de opgave. Hier hebben we ook mooie voorbeelden van bijvoorbeeld AaBe fabriek, Bellavista of de Aalmarkt.

Ook in onze tenders en selecties zie je circulair ontwerpen terugkomen. In Purmerend hebben we de enorme parkeervraag (4! lagen bovengronds) opgelost met een demontabele parkeergarage zodat deze bij afnemende parkeerbehoefte weer ten goede komt aan het plan. Of zoals in de Bijlmer bajes, waar een leefkwaliteitsplan het uitgangspunt vormde van het ontwerp, met hoogwaardig hergebruik van circa 50.000 ton beton dat vrijkomt bij de sloop. In dit plan zit extra flexibiliteit met name in de plint, zowel in hoogte als in draagvermogen.